Ghats in Maharashtra - Mountain Passes

 A ghat is nothing but a mountain pass. The term “Ghat” describes the mountain pass in Maharashtra. They pave the way for passage from one place to another. 

Name of the mountain Passes in Maharashtra	Places that connect
Shirghat or Shirsat	Nashik - Jawhar
Fonda ghat	Sawantwadi - Kolhapur - Panaji
Chandanapuri ghat	Pune - Nashik
Rupatya ghat	Pune - Mahad
Sarsa	Sironcha - Chandrapur
Kashedi ghat	Mahad - Khed - Dapoli
Katraj ghat	Pune - Satara
Pasarni ghat	Panchgani (Satara) - Wai
Bhor ghat	Mumbai - Pune
Warandha ghat	Pune - Mahad
Malshej ghat	Mumbai - Nashik - Thane - Nagar
Tamhini ghat	Pune - Mangao
Radtondi ghat	Mahad - Mahabaleshwar
Thal ghat or Kasara ghat	Mumbai - Nashik
Hatlot ghat	Satara - Ratnagiri
Kelzar ghat	Satara - Ratnagiri
Fitzgerald ghat	Mahabaleshwar - Alibag
Karul ghat	Kolhapur - Rajapur (Kolhapur - Vijaydurg)
Kumbharli ghat	Satara - Ratnagiri (Chiplun - Karad)
Amba ghat	Kolhapur - Ratnagiri
Anuskura ghat (Used by Chhtrapati Shivaji Maharaj to enter into Tal Konkan and Rajapur)	Kolhapur - Rajapur
Autram ghat or Kannada ghat	Chhatrapati Sambhaji Nagar- Dule
Dive ghat	Pune - Baramati
Ambenali ghat	Mahabaleshwar - Poladpur (Raigad - Satara)
Ram ghat	Kolhapur - Sawantwadi
Gagandbawada ghat	Kolhapur - Kharepatan
Utter Tive ghat	Satatnagira - Rari
Nane ghat	Mumbai - Ahmednagar (Kalyan - Junnar)
Laling ghat	Nashik - Dhule
Hanumante ghat	Kolhapur - Kudal (Kolhapur - Kanakwali)
Kusur ghat	Pune - Panvel
Amboli ghat	Sawantwadi - Belgaum (Kolhapur - Sawantwadi)
Bhimashankar ghat	Panvel - Narayangaon (via Manchar) or Pune - Mahad

      

Here are few important Ghats:

Thal Ghat Mountain Pass (Kasara Ghat)

In the  Western Ghats ' Sahyadri range, this is a well-known mountain pass. This is also known as the Kasara ghat and is one of the important mountain passes in Maharashtra. Sometimes it is also called Thul Ghat. 

• This pass is situated in Kasara, Thane District of Maharashtra, and is on the route from Nashik to Mumbai.
• It is one of the four major routes, rail and road routes, leading into Mumbai. The railway line passing through this ghat is the steepest in India.

Bhor Ghat Mountain Pass

This pass connects the city of Mumbai to Pune via Khopoli. Bhor ghat mountain pass in Maharashtra is located near Khandala, one of the famous hill stations in the Sahyadri range.

• It is the easiest passage between Mumbai and Khopoli. This mountain pass in Maharashtra was an ancient trade route that was developed by the Satavahana dynasty to connect the ports of Choul, Revdanda, and Panvel on the Konkan coast and the surrounding areas of the Deccan plateau.
• One significant point to be noted is that this mountain pass in Maharashtra comes under the proposed Golden Quadrilateral Freight Corridors.
• It is located at the crest of the Western Ghats.
• It lies between Palasdari and Khandala by railway and between Khopoli and Khandala on the road route in Maharashtra. 

Amba Ghat Pass

It connects the Ratnagiri district to Kolhapur. This pass is located near Shahuwadi of Kolhapur district. 

• It has scenic mountains and a cheerful climate.
• This mountain pass in Maharashtra is famous for paragliding.
• Location: Sahyadri Mountains of the Western Ghats.

Malshej Ghat Pass

Malshej Ghat can be reached while travelling from Kalyan to Ahmednagar. This mountain pass in Maharashtra is located in the Sahyadri range of the Western ghats. The Malshej Ghat is well known for its wealth of wildlife, including various species of birds. Several different species of birds, including quails, rails, crakes, flamingos, and cuckoos, can be seen in this area.

Naneghat Pass

It is also called Nanaghat or Nana Ghat. This mountain pass in Maharashtra was part of an ancient trading route. There are various caves in this region, and major caves with Hindu Sanskrit inscriptions in Brahmi script. The term (नाणे ) nane in Marathi means 'coin', and ghat means 'pass'. This mountain pass was used as a tollbooth, like modern-day tollbooths, to collect tolls or a tax from the traders to cross the hills.

• This mountain pass is famous for its reverse waterfall.
• The Shivneri fort, which lies in Junnar, is the birthplace of Chhatrapati Shivaji Maharaj, the founder of the Maratha empire is easily accessible from here.
• It also has historical significance as this mountain pass in Maharashtra was used for trade and commerce during the reign of Satvahans as toll was used to collect from the traders crossing this pass. 

Tamhini Ghat

The taluka of Mulshi and Tamhini, located in the Pune district, are connected by this mountain pass in Maharashtra.

• This place is famous for its scenic waterfalls and heavy greenery during monsoon periods.
• This mountain pass is located in the Sahyadri Range of Western Ghats in Maharashtra.

Amboli Ghat Pass

It connects the taluka of Sawantwadi of Maharashtra to the Belgaum of Karnataka. It is located in the Sindhudurg district in the south of Maharashtra. 

• Significant points to be noted for this mountain pass in Maharashtra are the number of waterfalls and dense hilly forests with rich wildlife.
• The famous Hiranyakeshi temple is located on this mountain pass only.
• It is located in the Sahyadri Range of Western Ghats in Maharashtra

Water crisis in Bangalore the things we can do

1. Introduction: Understanding the gravity of the water crisis in Bangalore The city of Bangalore is known for its vibrant IT industry, bustling streets, and rapid urbanization. However, beneath its outward appearance of progress and development, lies a serious issue that demands immediate attention – the water crisis. Bangalore is facing an acute shortage of water, with many areas experiencing water scarcity on a daily basis. This crisis has severe implications for the health, safety, and economic stability of the city's residents. In an era where social media plays a significant role in raising awareness and mobilizing communities, it is crucial to address this issue and find sustainable solutions. 2. The importance of recognizing and addressing the water crisis Recognizing and addressing the water crisis in Bangalore is of utmost importance for several reasons. Firstly, the health and safety of the city's residents are at stake. Lack of access to clean and safe water can lead to the outbreak of waterborne diseases, posing a serious threat to public health. Secondly, the economic stability of Bangalore is at risk as businesses and industries heavily rely on water for their operations. A continued water shortage can hamper growth and development, leading to job losses and decreased productivity. Moreover, the water crisis highlights the urgent need for sustainable water management practices. By implementing efficient water conservation measures and investing in infrastructure, we can ensure a better future for Bangalore, where every citizen has access to clean and adequate water. 3. Evidences and statistics highlighting the severity of the problem The severity of the water crisis in Bangalore is evident when we consider the alarming statistics and evidence surrounding this issue. According to recent reports, the city's water levels have been plummeting at an alarming rate, with the ground water level dropping significantly over the past decade. This has led to an increased reliance on water tankers, further exacerbating the problem. Furthermore, studies have shown that the existing water sources in Bangalore are being contaminated due to unchecked industrial and domestic waste disposal. This not only affects the quality of water available for consumption but also poses a threat to the ecological balance of the region. Additionally, the rapid urbanization and population growth in Bangalore have put immense pressure on the already strained water resources. The demand for water has surpassed the available supply, leading to unequal distribution and scarcity in many neighborhoods. These statistics and evidence highlight the urgency and seriousness of the water crisis in Bangalore. It is imperative for the government, stakeholders, and citizens to come together and work towards immediate solutions to address this issue. 4. Identifying the key factors contributing to the water crisis Identifying the key factors contributing to the water crisis In order to effectively address the water crisis in Bangalore, it is crucial to understand the key factors that have contributed to its severity. By identifying these factors, we can develop targeted solutions to mitigate the crisis and ensure a sustainable water future for the city. One major factor is the unchecked industrial and domestic waste disposal that contaminates the existing water sources in Bangalore. It is essential to enforce strict regulations and implement proper waste management practices to prevent further pollution and ensure the availability of clean and safe drinking water. Another factor that cannot be disregarded is the rapid urbanization and population growth in Bangalore. The city's infrastructure and resources have struggled to cope with the increasing demand for water, leading to unequal distribution and scarcity in many neighborhoods. It is necessary to invest in infrastructure development and implement efficient water management systems to address this issue. Additionally, climate change and unpredictable weather patterns have contributed to the water crisis in Bangalore. A proactive approach to water conservation and rainwater harvesting can help mitigate the impact of climate change on water availability. Understanding these key factors will enable us to develop holistic strategies and policies to combat the water crisis in Bangalore. Only through collaborative efforts and immediate action can we hope to secure a sustainable water future for the city and its residents. 5. Effective measures and strategies to tackle the water crisis Effective measures and strategies to tackle the water crisis Now that we have identified the key factors that have contributed to the water crisis in Bangalore, it is imperative to discuss the effective measures and strategies that can be implemented to address this pressing issue. 1. Strengthening water governance and management: It is crucial for the government to enforce strict regulations and policies to control industrial and domestic waste disposal. Implementing proper waste management practices will not only prevent further pollution but also ensure the availability of clean and safe drinking water. 2. Improving water infrastructure: Given the rapid urbanization and population growth in Bangalore, it is essential to invest in the development of water infrastructure. This includes expanding water treatment and distribution networks, building new reservoirs, and upgrading aging pipelines. Furthermore, implementing efficient water management systems such as smart meters and leak detection technologies can help conserve water and reduce wastage. 3. Promoting water conservation and rainwater harvesting: Individuals, communities, and businesses should be encouraged to adopt water-saving practices. This can include measures like installing low-flow fixtures, using efficient irrigation techniques, and promoting rainwater harvesting. Educating the public about the importance of water conservation and providing incentives for water-saving initiatives can go a long way in mitigating the water crisis. 4. Diversifying water sources: To reduce dependency on traditional water sources, alternative sources like wastewater recycling and desalination should be explored. Treating and reusing wastewater can provide a sustainable supply of water for non-potable purposes, while desalination can alleviate the pressure on freshwater sources. Addressing the water crisis in Bangalore requires a multi-faceted approach. By implementing these effective measures and strategies, we can move towards a sustainable water future for the city. However, it is important to note that these actions must be accompanied by collaboration, awareness, and individual responsibility to bring about meaningful change. Together, we can overcome the challenges and ensure a steady and reliable water supply for Bangalore and its residents. 6. The role of government and community in resolving the issue Resolving the water crisis in Bangalore is not solely the responsibility of the government, but it requires active participation from the community as well. The government plays a critical role in enacting and enforcing policies that prioritize water management and conservation. They should allocate sufficient funds towards improving water infrastructure, implementing stringent regulations for waste disposal, and promoting sustainable water practices. Moreover, the community must collaborate with the government and actively engage in water conservation efforts. This can be done by raising awareness about the severity of the water crisis and the importance of individual responsibility. Communities should organize local campaigns, workshops, and initiatives to educate residents about water-saving measures and support the implementation of rainwater harvesting systems. Furthermore, businesses also have a role to play in addressing the water crisis. They should employ sustainable practices in their operations, invest in water-efficient technologies, and reduce water wastage. By aligning efforts between the government, community, and businesses, a collective approach can be adopted to tackle this pressing issue effectively. In the next section, we will delve deeper into the role of local organizations and NGOs in raising awareness and driving positive change in Bangalore's water crisis. 7. Collaborative efforts towards a sustainable solution Local organizations and NGOs in Bangalore have been instrumental in raising awareness about the water crisis and driving positive change. These organizations play a critical role in mobilizing communities, advocating for policy changes, and implementing sustainable solutions. One such organization is "Water Warriors," a non-profit that has been working tirelessly to address the water crisis. They organize workshops and awareness campaigns to educate residents about water conservation techniques and the importance of responsible water usage. Additionally, they collaborate with the government to implement rainwater harvesting projects in local communities. Another notable organization is "Save Water Bangalore," which focuses on reducing water wastage in households and commercial establishments. They work closely with businesses to implement water-efficient technologies, such as low-flow faucets and water recycling systems. Through their initiatives, they have successfully reduced water consumption in several areas of the city. By supporting these organizations and volunteering our time and efforts, we can contribute to the larger goal of finding a sustainable solution to the water crisis. Together, we can make a difference in ensuring a brighter future for Bangalore and its residents. 8. Conclusion: Urgency in addressing the water crisis for the well-being of Bangalore. Conclusion: Urgency in addressing the water crisis for the well-being of Bangalore. The water crisis in Bangalore is a pressing issue that demands immediate attention. As we have seen, organizations like "Water Warriors" and "Save Water Bangalore" are taking proactive steps to raise awareness and implement solutions. However, their efforts alone are not enough. It is crucial for every Bangalore resident to understand the severity of the situation and actively contribute towards conserving water. Simple actions like fixing leaks, reducing water usage, and implementing rainwater harvesting systems can make a significant difference. Moreover, policymakers and the government must prioritize this issue and implement long-term strategies to ensure the city's water security. This includes investing in infrastructure development, promoting sustainable water management practices, and encouraging public participation. Together, we can tackle the water crisis and ensure a sustainable future for Bangalore. Let us join hands and work towards a city where every drop of water is utilized responsibly, benefitting both current and future generations. The time to act is now.

पैलतोघे काऊ कोकताहे - ज्ञानेश्वर

 'पैलतोघे काऊ कोकताहे' या संत ज्ञानेश्वरांच्या अभंगाचा अर्थ सांगू शकाल का?

आपण विचारलेल्या अभंग संपूर्ण असा आहे.

पैल तो गे काऊ कोकताहे ।

शकुन गे माये सांगताहे ॥१॥

उड उड रे काऊ तुझे सोन्यानें मढवीन पाऊ ।

पाहुणे पंढरीरावो घरा कैं येती ॥२॥

दहिंभाताची उंडी लावीन तुझे तोंडी ।

जीवा पढिये त्याची गोडी सांग वेगी ॥३॥

दुधें भरूनी वाटी लावीन तुझें वोंठी ।

सत्य सांगे गोठी विठो येईल कायी ॥४॥

आंबया डहाळी फळें चुंबी रसाळीं ।

आजिचे रे काळीं शकुन सांगे ॥५॥

ज्ञानदेव म्हणे जाणिजे ये खुणें ।

भेटती पंढरीराये शकुन सांगे ॥६॥

रामकृष्णहरी

वरील अभंग हा योगीराज माऊलींचा आहे . या अभंगात जगरीती प्रमाणे शकुन सांगतात ,ऐकतात किंवा शकुन मानतात असा एक अर्थ भरलेला आहे . तसाच दुसऱ्या अर्थाने विचार केला तर या अभंगात अध्यात्मिक साधनेत येणारे अनुभव सांगितले आहेत. थोडक्यात हा अभंग गूढार्थाने भरलेला आहे. आधी आपण शब्दार्था प्रमाणे विचार करू त्यानंतर गूढार्थाकडे जाऊ .

लहानपणा पासून घराच्या अंगणातील झाडावर किंवा घराच्या एखाद्या कोपऱ्यात कावळा ओरडत असला की आज पाहुणा येणार अशी आमची आजी सांगायची आणि खरोखरचं त्यादिवशी कुणीतरी पाहुणा येत असे यालाच कावळा शकुन सांगतो असे म्हणतात. हे तेव्हा सर्वमान्य होत.

एखादी सासुरवाशीण असेल तर ती कावळ्या कडे नेहमी लक्ष ठेऊन असायची कारण तीला तिच्या माहेराहून कुणीतरी न्यायला येईल याची आस असायची ती मनातल्या मनात म्हणत असे की अरे कावळ्या माझा पिता , माझा भाऊ मला न्यायला येईलका हे मला एकदा सांग मी तुला दूध भात खायला देईन. नाहीतर तुला वाटीभर दूध प्यायला देयेईल. सत्य सांग माझा पिता मला घ्यायला येईल का ? माझा जीव कासावीस झाला आहे म्हणून तू लवकर सांग. हीच लोक भावना माऊलींनी आपल्या अभंगातून सांगितली आहे. माऊलींचे असे अनेक अभंग आहेत लोकभावनेतून अध्यात्म सांगणारे. वरील अभंगाचा शब्दार्थ घेतला तर फक्त लोकभावना समजेल त्यातील शकुन समजेल म्हणून आपण माऊलींना नक्की काय सांगायचं आहे हे समजून घेण्याचे प्रयत्न करणार आहोत.

माऊलींचा हा पूर्ण अभंग त्यांच्या साधना काळातील आहे असे यातील शब्द रचनेवरून वाटते.

*पैल तो गे काऊ कोकताहे ।*

*शकुन गे माये सांगताहे ॥१।।*

या ओवीत माऊली कावळ्याला काऊ असे प्रेमाने संबोधत आहेत. या ओळीतून ज्ञानेश्वर माऊली नक्की कोणत्या काऊचं वर्णन करतात हे सदगुरु कृपेने जाणून घेणार आहोत. जे साधक ध्यान करतात त्यांना काही कालांतराने अनाहत नाद ऐकू येतो त्याला माऊलींनी कावळ्याची उपमा दिली आहे. ते या अनाहत रुपी कावळ्याला सांगतात की अरे बाबा तू फक्त ओरडू नको तर मला योग्य तो शकुन सांग ,माझ्यासाठी संदेश काय आहे तो सांग. मला कधी पंढरीच्या पांडुरंगाचे दर्शन होईल. (पांडुरंग या शब्दाचा अर्थ आहे . पांढरा रंग )

*उड उड रे काऊ तुझे सोन्यानें मढवीन पाऊ ।*

*पाहुणे पंढरीरावो घरा कैं येती ॥२॥*

या ओळीत माऊली साधकाला येणारे अनुभव सांगतात , काऊचे पाय सोन्याने मढविन असे सांगतात म्हणजे ध्यान करताना साधकाला सोनेरी रंग दिसतो. त्याचे माऊली यथासांग अनुभवाचे बोल आपणास सांगतात की तुम्ही जेव्हा सद्गुरूंनी सांगितलेल्या मार्गाने ध्यान करीत रहाल तेव्हा कोकताहे काऊ याचा अर्थ आपल्या अनाहत नादाशी आहे हे लक्षात येईल एकदा नाद सुरू झाला की, त्या नंतर पंढरीच्या विठोबाचे प्रकाश रुपाने नक्की दर्शन होईल यात शंका नाही. म्हणजे आपल्या कर्णरंध्रात जो नादरूपी कावळा आपल्याला शकुन सांगतो त्याचे मर्म साधकाला समजून घ्यावं लागेल. हे सर्व सदगुरु आपणास प्रत्यक्ष अनुभवास आणून देतात हेच माऊलींनी त्यांच्या अनुभवातून सांगितले आहे.

पुढील दोन ओवीत माऊली ध्यानात असताना जे जे दृश्य दिसते तेच आपणास सांगतात फक्त त्यांनी कावळा हे रूपक वापरून सांगितलं आहे . (यालाच नाथांच्या घरची उलटी खूण असे म्हणतात. )

*दहिंभाताची उंडी लावीन तुझे तोंडी ।*

*जीवा पढिये त्याची गोडी सांग वेगी ॥३॥*

*दुधें भरूनी वाटी लावीन तुझें वोंठी ।*

सत्य सांगे गोठी विठो येईल कायी ॥४॥*

आता माऊलींना आत्मरूपाचे म्हणजे विठ्ठलाचे दर्शन घेण्याची ओढ लागली आहे. माझ्या जीवाला ज्याची गोडी चाखायची आहे. ध्यान करताना मला दहिभाता सारखा पांढरा प्रकाश दिसतो तोच मी तुला भरवणार आहे.म्हणून तू मला लवकर आत्मरूपी विठुरायाच्या चरणी घेऊन जा.

नादरुपी काऊला माऊली सांगतात अरे बाबा तू मला सत्यगोष्ट सांग आणि लवकर सांग मला विठ्ठलाचे दर्शन कधी होईल. मला ध्यानात दुधासारखा प्रकाश दिसतो त्याची वाटी भरून तुला देईन असे ते नादरूपी काऊला सांगतात.

आंबया डहाळी फळें चुंबी रसाळीं ।

आजिचे रे काळीं शकुन सांगे ॥५॥

ज्ञानदेव म्हणे जाणिजे ये खुणें ।

भेटती पंढरीराये शकुन सांगे ॥६॥

माऊली म्हणतात अरे काऊ तू जसा आंब्याच्या झाडावरील रसाळ पिकलेला आंबा तू एक भरारी मारून त्यातील मधुर रस खतोस त्याच प्रमाणे माझ्या सद्गुरूंनी मला रसाळ रस खाण्या साठी युक्ती शिकवली आहे. त्याप्रमाणे रोज ध्यान करतो. म्हणून तू आताच मला शकुन सांग की माझे विठुराया कधी भेटतील. माऊली दुसऱ्याच ओवीत सांगतात की नादरुपी काऊ तू लवकर उडत उडत जाऊन माझ्या आत्मरूपी देवाला जाऊन सांग की भक्त तुझ्या दर्शनाची आस लावून बसला आहे धावत येऊन भेट ध्यावी.

माऊली म्हणतात जो या गूढ खुणा जाणिल व गूढ शकुन ओळखिल त्यालाच आत्मरुपाचं दर्शन होईल.

माऊलींच्या या अभंगाचं विश्लेषण माऊलींच्या कृपेने व माझे सदगुरु बबनदादा यांच्या आशीर्वादाने करता आलं हेच माझं भाग्य आहे.

गुरुदास

माझा मराठीची बोलू कौतुके

आज 27 फेब्रुवारी, मराठी भाषा दिवस. सकाळी माझ्या पत्नीने त्या निमित्त तिने शाळेत असताना अभ्यास केलेली ज्ञानेश्वरी मधील ही ओवी अणि त्याचा अर्थ सांगितला अणि तिचे कौतुक वाटले.

मराठी भाषे विषयी नुकताच एक सुंदर लेख वाचनात आला.

माझा मराठीची बोलू कौतुके। परि अमृतातेहि पैजासी जिंके। ऐसी अक्षरे रसिके। मेळवीन।। या संत ज्ञानेश्वरांनी लिहलेल्या चरणाचा अर्थ काय आहे?

संपूर्ण देशात जसा महाराष्ट्र आणि महाराष्ट्राची संस्कृती प्रेरणादायी आहे तशी मराठी भाषा देखील. संत ज्ञानेश्‍वर म्हणतात,

माझा मराठीची बोलू कौतुके।

परि अमृतातेहि पैजासी जिंके।

ऐसी अक्षरे रसिके। मेळवीन ।। ज्ञाने. ६/१४

असे म्हणत त्यांनी मराठी भाषेविषयीचा अभिमान, मराठीची महती व्यक्त केली आहे.अमृतालाही पैजेनी जिंकणारी अक्षरे, अशी अमृतवाणी ज्ञानदेवांच्या प्रत्येक शब्दाशब्दातून व्यक्त झाली आणि ब्रह्मविद्याच शब्दरूप झाली. ज्ञानेश्वरीत कर्म आहे; पण कर्माची कटकट नाही. ज्ञान आहे; पण ज्ञानाचा रुक्षपणा नाही. भक्ती आहे; पण ती भोळ्या अज्ञानाची नाही.

माझा मराठी चा बोल कौतुके।परि अमृताते हि पैजा जिंके।ऐसी अक्षरे रसिके।मेळवीन।।१४।।ज्ञानेश्वरी अध्याय सहावा.

योगमार्गाचे संस्कृत ग्रंथातील वर्णन पारिभाषिक(Jargon words) शब्दात आहे.ते पारिभाषिक शब्द जसेच्या तसे न वापरता, प्राकृतात (मराठीत)योगमार्गाचे वर्णन ऐकायला ,जाणते ,रसिक श्रोते तयार होतील का?ह्या शंकेचे समाधान प्रस्तुत ओवीत आहे.सध्याच्या काळात देखील हा प्रश्न अनेकांना पडतो.अधुनिक शास्त्रे इंग्लिश मधे आहेत, त्यातील विषय मराठीतून अचूक कसे व्यक्त होतील?

जेव्हा संत ज्ञानेश्वर गीतार्थ सांगण्यास सुरु करतात तेव्हा श्रोते म्हणतात"हा आठरा (काहींच्या मते सोळा),वर्षाचा मुलगा प्रयत्न करतो आहे ह्याचे कौतुक आहे.पण ते वर्णन जाणत्या रसिक श्रोत्यांना कितपत रुचेल?"ज्ञानोबा म्हणतात "श्रोतेहो,जरादेखिल शंका नको.मी अशी शब्दयोजना करेन की,मी केलेले वर्णन चांगले की अमृत? अशी स्पर्धा लावली तर मी केलेले वर्णन जिंकेल."

मराठीची भलावण ज्ञानेश्वरीत इतर आध्यायांतदेखिल आहे.उदाःआध्याय९ओवी२२.

बाकीचे सारे इतर सोपे करून सांगतीलच पण इथे नेहेमी एक गल्लत होते ती म्हणजे मेळवीन च्या ऐवजी मिळवीन असे लिहितात/ बोलतात. मेळवीन म्हणजे मेळ घालीन योजना करेन असे आहे.

मातृभाषेचा वाहता झरा ज्ञान देई सर्वा खरा

संत बहिणाबाई यांचा संत साहित्याशी काय संबंध आहे? या संबंधित काय पुरावे आहेत?

संत ज्ञानेश्वरांचे विचार मला कोठे वाचायला मिळतील?

ज्ञानेश्वरांनी एकविसाव्या वर्षी समाधी का घेतली?

संत ज्ञानेश्वर यांच्याबद्दल आपणास किती माहिती आहे?

संत ज्ञानेश्वरांनी लिहिलेल्या पसायदानाचा गाभा काय आहे?

संत ज्ञानेश्वरांच्या ज्ञानेश्वरीमध्ये "मराठी" शब्दाचा उल्लेख कोठे आहे?

संत ज्ञानेश्वरांच्या ज्ञानेश्वरी (भावार्थ दिपीका) मध्ये सहाव्या अध्यायात "मराठी" या शब्दाचा उल्लेख आढळतो.

"तो अध्याय हा सहावा । वरि साहित्याचिया बरवा ।

सांगिजैल म्हणौनि परिसावा । चित्त देउनी ॥ १३ ॥

माझा मराठीचि बोलु कौतुकें । परि अमृतातेहीं पैजासीं जिंके ।

ऐसीं अक्षरें रसिकें । मेळवीन ॥ १४ ॥

जिये कोंवळिकेचेनि पाडें । दिसती नादींचे रंग थोडे ।

वेधें परिमळाचें बीक मोडे । जयाचेनि ॥ १५ ॥

ऐका रसाळपणाचिया लोभा । कीं श्रवणींचि होति जिभा ।

बोले इंद्रियां लागे कळंभा । एकमेकां ॥ १६ ॥

सहजें शब्दु तरि विषो श्रवणाचा । परि रसना म्हणे हा रसु आमुचा । घ्राणासि भावो जाय परिमळाचा । हा तोचि होईल ॥ १७ ॥

नवल बोलतीये रेखेची वाहणी । देखतां डोळ्यांही पुरों लागे धणी ।

ते म्हणती उघडली खाणी । रुपाची हे ॥ १८ ॥"

अशा प्रकारे संत ज्ञानश्वरांनी मराठी भाषेचे गोडवे गायिले आहे.

स्रोत :-

ज्ञानेश्वरी (भावार्थ दिपीका) 

quora 

IPhone Ring tone not working?

Recently my wife faced the strange problem that her iphone14 ringtone was not working.

We tried all the approaches suggested in Apple support website like changing ringtones even factory reset but all in vain.

Then today we came across a post in Yahoo finance. Which had a fix and all out tension was gone in a jiffy..

Do your friends and family constantly complain that you never answer their phone calls? Are you actively trying to avoid them? Well, if that’s the case, then this video isn’t for you. But if you do want to keep in touch with your loved ones but can’t figure out why your phone isn’t ringing when they call, I’ve got a quick tip that should solve your problem.

If you’re using Apple’s (AAPL) iPhone, there’s a good chance that you accidentally turned on its Do Not Disturb feature. When you do this, you automatically silence any calls you’d normally get and send them to your voicemail.

I’ve known more than a few people who have had this issue, including someone who’s probably watching this and turning red at the moment: Sorry Mom.

To turn off Do Not Disturb on the iPhone 6s, 7 or 8, simply swipe up from the bottom of the screen to pull up the Control Center. If you’ve got an iPhone X, you’ll need to swipe down from the top right corner of the display.

If Do Not Disturb is active, the crescent moon icon will be lit up white and the moon icon will look blue. You’ll also see a moon icon in the top right corner of the Home screen. To turn Do Not Disturb off, simply tap the icon and you should see a message at the top of the screen that reads “Do Not Disturb: Off.”

If Do Not Disturb is already off, your phone’s ringer might be silenced. To turn it back on you can flip the switch on the left side of your phone just above the volume buttons. If the switch has a red indicator showing, the ringer is being silenced. Move the switch to the off position and then turn up the volume on your phone to increase the sound of the ringer.

Your phone should now ring whenever you get a call.

Whether that’s a good thing or not depends on who’s calling.

Thanks to the person who posted this Daniel Howley 

जंगल साद

 नुकताच एक लेख वाचनात आला. जंगलातल्या खर्या राहणी बद्दल- 

✨ या दोघी  

        आणि जंगल...

    ❄️ या दोघी .एकीच वय ६० दुसरीचं ८०. दाजिपूरच्या जंगलाला लागून ठकूचा धनगरवाडा आहे. तेथे फक्त त्यांचे पिढ्यान पिढ्याचे एकच घर आहे. तिन्ही बाजुला दाट जंगल. यांच्या घरात आजही लाईट नाही. रस्ता नाही.

ठकूचा धनगरवाडा म्हणजे कै.ठकू धनगराचे घर. त्याची चौथी पाचवी पिढी आजही तेथे रहाते या पिढीतील ठकू धनगराची नातसुन लक्ष्मी वय ६०. व ठकुची मुलगी सोना वय ८0 व एक खापर पणतू याक्षणी येथे रहातो. आजुबाजुला वस्ती नाही. गवे बिबट्या अस्वलाचा यांच्या घराजवळ सतत वावर. त्यामुळे दिवस मावळला की घराचे दरवाजे बंद . सोबतीला फक्त दोन गावठी कुत्री. घरात रॉकेल किंवा डिझेलची चिमणी . ती विझवली की रात्रभर सभोवती फक्त काळोख आणि जंगलातून वाट काढत घुसणाऱ्या वाऱ्याचा घुमणारा आवाज. रात्री कुत्री भेदरून, आकसून कुई कुई करू लागली की या दोघींनी ओळखायच . बाहेर काय तरी आलय. आणि उठायच्या भानगडीत न पडता पुन्हा मुरगटुन झोपायच. पावसाळ्यात तर तीन महिने घराबाहेर पडायच नाही. लाकुड पेटवुन धुनी करायची आणि त्याच्या उबीला बसायच. लक्ष्मी व सोना साठ व ऐंशी वयाच्या. एक नातू कामानिमित बाहेर .दोन खापर पणतू मुंबईला. त्यामुळे तशी दोघींचीच एकमेकीला साथ. लाईट नाही रेडिओ नाही टीव्ही नाही .बोलुन बोलुन दोघीच एकमेकीशी काय बोलत बसणार? मग अंगणातल्या कोंबड्या, दोन कुत्री, तीन म्हशी , दोन मांजरं यांच्याशीच त्या काही ना काही बोलत असतात. आणि तीही समजत असल्या सारख या दोघीचं ऐकतात. 

यांना जगात नव्हे कोल्हापुरात काय चाललय माहित नाही. सोनाबाईला तर कोल्हापूर बघितलेल आठवत नाही. या दोघींना या जंगलातुन बाहेर पडणे शक्य नाही . पण आपल्याला दाजिपुरात या ठकूच्या धनगरवाड्यात जायला नककीच अडचण नाही. आणि एखादा महिला दिन या दोघीच्या सोबत त्यांच्या स्वच्छ सारवलेल्या अंगणात केवळ त्यांच्याशी बोलत बसुन साजरा करायलाही हरकत नाही..  

🔸 सुधाकर काशीद 

        तरुण भारत...

तावडे हॉटेल कोल्हापूर

इंटरनेट वरुन साभार..

तावडे हॉटेल

पुरात हॉटेल बुडाले हे हॉटेल शंकर कदम ऊर्फ तावडे यांच्यानंतर त्यांची मुले केरबा, पांडुरंग, बाबासाहेब, निवृत्ती आणि मुलगी हौसाबाई यांनी चालविले.

1989 मध्ये पंचगंगेला महापूर आला आणि त्यात निम्मे हॉटेल बुडाले. त्यानंतर शिरोली नाका ते गांधीनगर फाटा रस्ता चौपदरी झाला आणि त्या रस्त्याखालीच तावडे हॉटेलच्या खोपटाचा शेवट झाला. वीस वर्षे झाली, तावडे हॉटेलचे तेथे कसलेही अस्तित्व नाही, पण तावडे हॉटेलच्या आठवणी जाग्या आहेत. त्यामुळेच तावडे हॉटेल नसले तरी त्याची ओळख मात्र राहिली आहे. 

कोल्हापूर - कोल्हापुरात येण्यासाठी मुंबईपासून कन्याकुमारी पर्यंतच्या महामार्गावर कोणत्याही ट्रकमध्ये बसायचं, ट्रक ड्रायव्हर कन्नड, तमिळी, मल्याळी बोलणारा असू दे, त्याचा एक शब्दही तुम्हाला नाही कळू दे, कोल्हापुरात उतरायचं असेल तर कोल्हापूर नव्हे, फक्त #तावडे_हॉटेल असे म्हणायचे. तो ट्रक बरोबर कोल्हापूरच्या फाट्यावर येऊन थांबणार, म्हणजेच आपण "तावडे हॉटेल‘ केवळ हा एका शब्दाचा पत्ता सांगून कोल्हापुरात येऊन पोचणार. 

तावडे हॉटेल आणि कोल्हापूरचं नातं असं एक नव्हे, दोन नव्हे, 75 ते 77 वर्षे जपले गेले आहे. विशेष हे, की आज तावडे हॉटेलचं अस्तित्व संपून वीस वर्षे झाली आहेत. तावडे हॉटेलच्या खुणा नव्या चौपदरी रस्त्याखाली पूर्ण गाडल्या गेल्या आहेत. तरीही तावडे हॉटेल केवळ आपल्या नावावर ओळख टिकवून आहे. आज अतिक्रमण हटाओची कारवाई झाली पण चर्चा मात्र अतिक्रमणाशी कसलाही संबंध नसलेल्या तावडे हॉटेलच्याच नावाने झाली आणि तावडे हॉटेल या नावाची ओळख आणखीनच गडद झाली. कोल्हापूर आणि गांधीनगर, वळिवडे, चिंचवाडकडे जाणारा रस्ता ज्या ठिकाणी येऊन मिळतो, तो फाटा म्हणजे तावडे हॉटेल फाटा. आज या फाट्याला हॉटेलचे अस्तित्व सांगणारा एकही प्रत्यक्ष पुरावा नाही पण हॉटेल माहीत नाही असा एकही ट्रक, लक्‍झरी, एसटी ड्रायव्हर मुंबईपासून कन्याकुमारीपर्यंत मिळणार नाही. 

ज्यावेळी पुणे-बंगळूर हायवे शिरोली, शिरोली नाका, रुईकर कॉलनी, कावळा नाका, रेल्वे फाटक असा होता, त्यावेळी गांधीनगरकडे जाणाऱ्या फाट्याला 1940 मध्ये शंकर कदम ऊर्फ तावडे यांनी एका खोपटात हे हॉटेल सुरू केले. हॉटेल साधं छपराचं. पांढऱ्या भिंतींचं. दारात दोन लाकडाची बाकडी, रात्री एका बांबूला अडकवलेला मिणमिणता कंदील. त्या काळात ते हॉटेल म्हणजे जाणाऱ्या-येणाऱ्यांसाठीचा क्षणभराचा थांबा. या हॉटेलात चहा, भजी आणि बिस्किटाचा पुडा मिळायचा. शंकर कदम आणि त्यांची बायको गिरीजाबाई हॉटेल चालवायचे व सहकुटुंब हॉटेलच्या मागेच एका छपरात राहायचे. 

दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात पोलंडचे निर्वासित वळिवड्याला निर्वासित छावणीत राहायचे. त्यांच्यासाठीच जे साहित्य येईल ते या हॉटेलच्या दारातच उतरवले जायचे व तेथून टांग्याने किंवा बैलगाडीने छावणीत पोचवले जायचे. हे हॉटेल म्हणजे रात्री-अपरात्री येणाऱ्या-जाणाऱ्या वाटसरूंचा आधार होते. हॉटेलच्या दारातील मिणमिणता कंदील हे एकट्या-दुकट्या वाटसरूला आधाराचे स्थान होते. 

या मार्गावरून जाणाऱ्या प्रत्येक ट्रक ड्रायव्हरचे हक्काने थांबण्याचे ठिकाण म्हणजे तावडे हॉटेल. ऍल्युमिनिअमच्या पेल्यातील पाणी आणि कपभर चहा घेतला, की ड्रायव्हर तरतरीत व्हायचा आणि पुढे मार्गस्थ व्हायचा. त्यामुळे तावडे हॉटेलचे नाव दळणवळणाच्या क्षेत्रात एक संकेतस्थळ होऊन गेले.

Saltwater gargle for cough

How does the saltwater solution helps to cure cold and cough? 

Ever wondered when we gargle with salt water how it helps to reduce cough.

Salt water has osmotic properties, when the solution passes near mucus cells it draws water from the mucus cells effectively thinning the mucus layer. ( The salt concentration in the solution causes to create difference so water draws out of mucus) Salt water also soothes the throat.

When taken as nasal spray or drop it does the same action to reduce cold symptoms.

मराठी संस्कृतीची आजची अवस्था

मराठी आणि एकंदरीतच खाद्य संस्कृती..

♦️तांदूळ भाकरी १५ रुपयांची महाग वाटते, आणि त्याच तांदळाचा डोसा ५० ते १५० रुपये असून सुध्दा महाग ही भाकरी वाटते.

♦️बटाटा वडा १७ रुपये झाला की महागाईत वाढ झाली असे वाटते पण त्याच बटाट्याचा मॅकडोनाल्ड चा बर्गर ९९ रुपये असला तरी महागाई वाढलेली वाटत नाही. 

♦️पारंपरिक व अत्यंत मेहेनातीची पुरणपोळी २५-३० रुपये झाली तर ग्राहकाची लूट चालू आहे असं वाटतं आणि त्याच चण्याच्या पिठाचा ५० रुपये १०० ग्रॅम ढोकळा हा योग्य दराचा वाटतो.

♦️भाजणी चकली, शंकरपाळे, विविध लाडू, थोडक्यात दिवाळीचे फराळे एक हजार रुपयात आखी दिवाळी आनंदात आणि नाती जोडण्यात घालवू शकतो पण दीड हजारात चौघांना पुरणार पिझ्झा, कॅडबरी, केक हा आज सणांची शान आहे असं लोकांना वाटतं. 

थालीपीठ, आंबोळी, सोलकडी, उकडीचे मोदक, अळूवडी असे अनेक पदार्थ आहेत जे आज बाजारात मराठी ग्राहकच पाठ फिरवत आहेत म्हणून दुर्मिळ होत चाललेत

Bengaluru regions and story

Bengaluru or Bangalore got its name from 'benda kaluru' or boiled beans. Similarly, the name of almost every locality in Bengaluru has a story behind it.

Marathahalli: The area received its name from a fighter aircraft named 'Marut', which was designed and assembled at the Hindustan Aeronautics Limited facility that's located close to this area. 'Halli' in Kannada means village.

Ulsoor: This area used to have a jackfruit orchard. Jackfruit is called 'halasu' in Kannada. 'Halasu-ooru' became Ulsoor.

Domlur: This area, which was dominated by people of Telugu origin, was notorious for its mosquito menace. Mosquitoes are called 'domalu' in Telugu. Hence, the place came to be known as Domlur.

Doddenekundi: Another Telugu-dominated area, it was originally called 'Dodda Nakka Vundi', which translates to 'there's a big jackal there'. Eventually, it became Doddanekundi.

Nagarabhavi: The name 'Nagarabhavi' literally translates to 'well of snakes'

Jayanagar: The name Jayanagar translates to 'victory city'. It is said to symbolise the first name of one of the rulers of the erstwhile Kingdom of Mysore, Maharaja Jayachamaraja. Yelahanka: The region was called 'Ilakipakka Naadu' during the rule of the Cholas. During the Hoysala reign, the city was known as 'Elavanka'. It eventually evolved to Yelahanka

Madiwala: 'Madiwala' in Kannada means washerman. The locality was home to a community of washermen and washerwomen and the place was named for them

Malleshwaram: The locality derives its name from the famous Kaadu Malleshwara Temple.

 

 

'घालीन लोटांगण' या प्रार्थनेचे रहस्य तुम्हाला माहित आहे का ?

कोणत्याही देवाच्या आरती नंतर एका सुरात व धावत्या चालीत ही प्रार्थना म्हटली जाते. अतिशय श्रवणीय व नादमधुर असल्याने खूपच लोकप्रिय आहे. सर्वत्र म्हटली जाते व भक्त त्यात तल्लीन होऊन जातात.

आज आपण या प्रार्थने मधील वैशिष्टे पाहूया व त्याचा अर्थ 

समजावून घेऊ. ही प्रार्थना चार कडव्याची आहे व पाचवे कडवे हा एक मंत्र आहे.

वैशिष्ट्ये :

(१) प्रार्थनेतील चारही कडव्यांचे रचयिता वेगवेगळे आहेत.

(२) ही चारही कडवी वेगवेगळ्या कालखंडात लिहिली गेली आहेत.

(३) पहिले कडवे मराठीत असून उरलेली कडवी संस्कृत भाषेत आहेत.

(४) बऱ्याच जणांना असे वाटते की ही गणपतीची प्रार्थना आहे. पण ही सर्व देवांच्या आरती नंतर म्हणली जाते.

(५) वेगवेगळ्या कवींची व वेगवेगळ्या कालखंडातील कडवी एकत्र करून ही प्रार्थना बनवली गेली आहे.

आता आपण प्रत्येक कडवे अर्थासह पाहूया

१) घालीन लोटांगण वंदीन चरणl डोळ्यांनी पाहिन रूप तुझे | 

प्रेमे आलिंगन आनंदे पूजीन | 

भावे ओवाळीन म्हणे नामा |

वरील कडवे संत नामदेवांनी तेराव्या शतकात लिहिलेली एक सुंदर रचना आहे

अर्थ...

विठ्ठलाला उद्देशुन संत नामदेव म्हणतात, तुला मी लोटांगण घालीन व तुझ्या चरणांना वंदन करीन. माझ्या डोळ्यांनी तुझे रूप पाहिन एवढेच नाही तर तुला मी प्रेमाने आलिंगन देऊन अत्यंत मनोभावे तुला ओवाळीन.

२) त्वमेव माता च पिता त्वमेव | 

त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमेव | 

त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव | 

त्वमेव सर्व मम देव देव |

हे कडवे आद्य शंकराचार्यांनी गुरुस्तोत्रात लिहिलेले आहे. ते संस्कृत मध्ये आहे. हे इसवी सन पूर्व 2500 मध्ये लिहिले गेले आहे.

अर्थ.. 

तूच माझी माता व पिता आहेस. तूच माझा बंधू आणि मित्र आहेस. तूच माझे ज्ञान आणि धन आहेस. तूच माझे सर्वस्व आहेस.

(३) कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा | 

बुद्ध्यात्मना वा प्रकृती स्वभावात | करोमि यद्येत सकल परस्मै |

नारायणापि समर्पयामि ||

हे कडवे श्रीमद भागवत पुराणातील आहे. (अंदाजे 7000 वर्षा पूर्वी) ते व्यासांनी लिहिलेले आहे.

अर्थ… 

श्रीकृष्णाला उद्देशून हे नारायणा, माझी काया व माझे बोलणे माझे मन, माझी इंद्रिये, माझी बुद्धी माझा स्वभाव आणि माझी प्रकृती यांनी जे काही कर्म मी करीत आहे ते सर्व मी तुला समर्पित करीत आहे.

(४) अच्युतम केशवम रामनारायणं | 

कृष्ण दामोदरम वासुदेवं हरी | 

श्रीधर माधवं गोपिकावल्लभं | 

जानकी नायक रामचंद्र भजे ||

वरील कडवे आदि शंकराचार्यांच्या अच्युताकष्ठम् मधील आहे. म्हणजेच इसवी सन पूर्व 2500 चे आहे.

अर्थ… 

मी भजतो त्या अच्युताला, त्या केशवाला, त्या रामनारायणाला, त्या श्रीधराला, त्या माधवाला, त्या गोपिकावल्लभाला, त्या श्रीकृष्णाला आणि मी भजतो त्या जानकी नायक श्रीरामचंद्राला.

हरे राम हरे राम | 

राम राम हरे हरे | 

हरे कृष्ण हरे कृष्ण | 

कृष्ण कृष्ण हरे हरे |

हा सोळा अक्षरी मंत्र 'कलीसंतरणं' या उपनिषदातील आहे. 

कलियुगाचा धर्म हे हरिनाम संकीर्तन आहे. याशिवाय कलियुगात कोणताच उपाय नाही. हा मंत्र श्री रामकृष्णाला समर्पित आहे.

अशी ही वेगवेगळ्या कवींची, वेगवेगळ्या भाषेचे मिश्रण असलेली प्रार्थना अत्यंत श्रवणीय आहे. तिचे नादमाधुर्य व चाल अलौकिक आहे. रचना कोणाची असो हे गाताना भक्त तल्लीन होतात व त्यांचा भाव देवा पर्यंत पोचतो.

What is a dishwasher salt?

You have used dishwasher salt, ever wondered what is it ?

Dishwasher salt is a particular grade of granulated, crystalline sodium chloride intended for regenerating the water softener circuit of household or industrial dishwashers. Analogous to water softener salt, dishwasher salt regenerates ion exchange resins, expelling the therein trapped calcium and magnesium ions that characterize hard water. Dishwater salt granules are larger than those of table salt. The granule size ensures that the salt dissolves slowly, and that fine particles do not block the softener unit.

Dishwasher salt is unsuitable for cooking as it is not considered food grade and therefore may contain toxic elements.

If a dishwasher has a built-in water softener there will be a special compartment inside the dishwasher where the salt is to be added when needed. This salt compartment is separate from the detergent compartment, and generally located at the bottom of the wash cabinet (this is below the bottom basket). On most dishwashers, an automatic sensing system will notify the user when more dishwasher salt is required.

If the dishwasher has run out of the salt that regenerates the ion exchange resin that softens the water, and the water supply is "hard", limescale deposits can appear on all items, but are especially visible on glassware.

In areas with soft water there is no need to use dishwasher salt for the machine to work. There is an option to adjust the water hardness making the machine to use no amount of salt brine for every dish cycle.

Aditya L1 India's Mission to Sun

 India has launched it's indigenous mission Aditya L1 from Sriharikota on 2nd September 2023 to study the Sun.

The Satellite is expected to exit Earth's gravity on 16 days. While it may take around 100 days to reach the L1 orbit around the Sun. I wondered what's so special about L1 Lagrange orbit? Why can't it use any random orbit? I found some interesting information, this post summarizes it.

NASA

Solar System ExplorationOur Galactic Neighborhood

Skip Navigation

menu

RESOURCES

What is a Lagrange Point?

Source: NASA/WMAP Science Team

Published: March 27, 2018

What are they?

Lagrange Points

Lagrange points are positions in space where objects sent there tend to stay put. At Lagrange points, the gravitational pull of two large masses precisely equals the centripetal force required for a small object to move with them. These points in space can be used by spacecraft to reduce fuel consumption needed to remain in position.

Above description highlights the importance of using the Lagrange point to deploy such observers. 

Lagrange Points are positions in space where the gravitational forces of a two body system like the Sun and the Earth produce enhanced regions of attraction and repulsion. These can be used by spacecraft to reduce fuel consumption needed to remain in position.

Lagrange points are named in honor of Italian-French mathematician Josephy-Louis Lagrange.

There are five special points where a small mass can orbit in a constant pattern with two larger masses. The Lagrange Points are positions where the gravitational pull of two large masses precisely equals the centripetal force required for a small object to move with them. This mathematical problem, known as the "General Three-Body Problem" was considered by Lagrange in his prize winning paper (Essai sur le Problème des Trois Corps, 1772).

Of the five Lagrange points, three are unstable and two are stable. The unstable Lagrange points - labeled L1, L2 and L3 - lie along the line connecting the two large masses. The stable Lagrange points - labeled L4 and L5 - form the apex of two equilateral triangles that have the large masses at their vertices. L4 leads the orbit of earth and L5 follows.

The L1 point of the Earth-Sun system affords an uninterrupted view of the sun and is currently home to the Solar and Heliospheric Observatory Satellite SOHO.

The L2 point of the Earth-Sun system was the home to the WMAP spacecraft, current home of Planck, and future home of the James Webb Space Telescope. L2 is ideal for astronomy because a spacecraft is close enough to readily communicate with Earth, can keep Sun, Earth and Moon behind the spacecraft for solar power and (with appropriate shielding) provides a clear view of deep space for our telescopes. The L1 and L2 points are unstable on a time scale of approximately 23 days, which requires satellites orbiting these positions to undergo regular course and attitude corrections.

L3 is of less use as it lies behind Sun.

The L4 and L5 points are home to stable orbits so long as the mass ratio between the two large masses exceeds 24.96. This condition is satisfied for both the Earth-Sun and Earth-Moon systems, and for many other pairs of bodies in the solar system. Objects found orbiting at the L4 and L5 points are often called Trojans after the three large asteroids Agamemnon, Achilles and Hector that orbit in the L4 and L5 points of the Jupiter-Sun system. (According to Homer, Hector was the Trojan champion slain by Achilles during King Agamemnon's siege of Troy). There are hundreds of Trojan Asteroids in the solar system. Most orbit with Jupiter, but others orbit with Mars. In addition, several of Saturn's moons have Trojan companions.

In 1956 the Polish astronomer Kordylewski discovered large concentrations of dust at the Trojan points of the Earth-Moon system. The DIRBE instrument on the COBE satellite confirmed earlier IRAS observations of a dust ring following the Earth's orbit around the Sun. The existence of this ring is closely related to the Trojan points, but the story is complicated by the effects of radiation pressure on the dust grains.

In 2010 NASA's WISE telescope finally confirmed the first Trojan asteroid (2010 TK7) around Earth's leading Lagrange point.

Finding the Lagrange Points

The easiest way to understand Lagrange points is to think of them in much the same way that wind speeds can be inferred from a weather map. The forces are strongest when the contours of the effective potential are closest together and weakest when the contours are far apart.